Henryk Sienkiewicz. Źródło: PAP/CAF/Reprodukcja

W Lozannie powstał Komitet Generalny Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce. Jego prezesem został Henryk Sienkiewicz.

Początek walk II Brygady Legionów Polskich i wojsk austro-węgierskich z armią rosyjską pod Kirlibabą na Bukowinie.

Żołnierze Legionów Polskich pod Rafajłową podczas działań na froncie wschodnim. 1914 r. Źródło: NAC

Bój Legionów Polskich pod Rafajłową (23/24 stycznia 1915 r.). W bitwie poległo pięciu legionistów, 16 zostało rannych, a 20 zaginęło. Straty po stronie rosyjskiej były o wiele wyższe; szacunki mówią nawet o 100 zabitych i 300 rannych. Do niewoli dostało się 140 żołnierzy rosyjskich.

Niemiecki atak gazowy na froncie wschodnim. 1916 r. Źródło: Wikimedia Commons/Bundesarchiv

Pod Bolimowem Niemcy przeprowadzili pierwszy atak chemiczny, skierowany przeciwko wojskom rosyjskim.

Niemcy ogłosili blokadę morską Wielkiej Brytanii.

Początek tzw. II bitwy nad jeziorami mazurskimi (7-22 lutego 1915 r.), w której wojska rosyjskie zostały pokonane przez armię niemiecką. Straty rosyjskie: 56 tys. zabitych i rannych, 100 tys. żołnierzy dostało się do niewoli; straty niemieckie: 16 tys. zabitych i rannych.

Przasnysz zniszczony na skutek działań wojennych. 1915 r. Fot. ze zb. Mirosława Krejpowicza. Źródło: Wikimedia Commons

Rozpoczęła się trwająca ponad miesiąc bitwa przasnyska pomiędzy wojskami niemieckimi a rosyjskim. Kosztowała życie prawie 50 tys. ludzi - 24 tys. żołnierzy armii niemieckiej, 25 tys. – rosyjskiej. Do niemieckiej niewoli dostało się aż 42 tys. jeńców z armii carskiej. Rosjanie pojmali 14 tys. poddanych cesarza Wilhelma II.

Twierdza Przemyśl zdobyta przez wojska rosyjskie. Na zdjęciu zdobyte działa austro-węgierskie. 1915.03.24 - 1915.05.17 . Źródło: NAC

Po kilkumiesięcznym oblężeniu skapitulowała austriacka załoga Twierdzy Przemyśl; do rosyjskiej niewoli dostało się 120 tys. żołnierzy c.k. armii.

Niemcy, po raz pierwszy na froncie zachodnim, użyli pod Ypres na dużą skalę gazów trujących.

Ormiańscy cywile eskortowani przez wojsko tureckie w drodze do więzienia. Harput, 04.1915. Źródło: Wikimedia Commons

W Stambule władze tureckie aresztowały kilkuset przedstawicieli ormiańskich elit i wprowadziły "Tymczasowe Prawo Deportacyjne" - wydarzenia te uznawane są za początek ludobójstwa dokonanego na Ormianach; historycy oceniają, że w masakrach i masowych deportacjach do 1917 r. zginęło od 800 tys. do 1,5 mln Ormian.

Żołnierze Royal Irish Fusiliers na półwyspie Gallipoli. Jesień 1915 r. Źródło: Wikimedia Commons/ Australian War Memorial

Brytyjski desant na półwyspie Gallipoli. Bitwa, toczona od 25 kwietnia 1915 r. do 9 stycznia 1916 r., w założeniu wojsk ententy, miała doprowadzić do zdobycia Stambułu, opanowania cieśnin Bosfor i Dardanele oraz - w konsekwencji - wyeliminowania Imperium Osmańskiego z udziału w I wojnie światowej.

Po zwycięstwie pod Gorlicami wojska austriackie i niemieckie rozpoczęły wielką ofensywę na froncie wschodnim.

RMS Lusitania. Źródło: Wikimedia Commons

U wybrzeży Irlandii niemiecki okręt podwodny U-20 zatopił pasażerski transatlantyk „Lusitania”, płynący pod neutralną amerykańską banderą; zginęło około 1200 osób, wśród nich 128 obywateli amerykańskich.

W bitwie pod Arras wziął udział Legion Polski, tzw. bajończycy walczący u boku Francji przeciwko Niemcom.

Rezerwy I Brygady Legionów Polskich pod Konarami. 14.05.1915. Źródło: NAC

Walki I Brygady Legionów Polskich pod Konarami (16-26 maja 1915 r.). Według różnych szacunków zginęło w nich ponad 150 legionistów, a ponad 600 zostało rannych.

Włochy wypowiedziały wojnę Austro-Węgrom.

Zakończyła się II bitwa pod Ypres, w czasie której armia niemiecka użyła gazów trujących; straty alianckie około 70 tys. ofiar, straty niemieckie 35-40 tys. ofiar.

Pod Bolimowem Niemcy użyli przeciwko wojskom rosyjskim chloru wypuszczonego z 12 tys. butli; szacuje się, że straty Rosjan wyniosły 1,2 tys. zabitych i ponad 3 tys. rannych.

Wojska austriackie wkroczyły do Przemyśla.

Rtm. Zbigniew Dunin-Wąsowicz. Portret K. Żelechowskiego. Źródło: Muzeum Narodowe w Krakowie

Pod Rokitną ułani II Brygady Legionów Polskich przeprowadzili szarżę na rosyjskie okopy; poległ w niej dowódca szwadronu rotmistrz Zbigniew Dunin-Wąsowicz; szarża stała się jednym z symboli walk o niepodległość, tematem wielu obrazów, pieśni i utworów poetyckich.

Wkroczenie wojsk austriackich do Lwowa. 22.06.1915. Źródło: BN Polona

W wyniku zwycięskiej bitwy pod Gorlicami i przełamania frontu rosyjskiego przez państwa centralne wojska austriackie wkroczyły do Lwowa.

Przemarsz oddziału legionistów przez Jastków. 1915 r. Źródło: NAC

Pod Jastkowem koło Lublina zakończyły się trwające trzy dni walki Legionów Polskich z wojskami rosyjskimi.

Niemieccy żołnierze i jeńcy rosyjscy przed budynkiem Komendy Miasta (L), za nim Sądy Wojskowe. Widok od strony ul. Krakowskie Przedmieście. Warszawa, 08.1915. Źródło: PAP/Archiwum Marian Leśniewski

Wojska niemieckie zajęły opuszczoną przez Rosjan Warszawę.

Kapitulacja rosyjskiej załogi Twierdzy Modlin przed wojskami niemieckimi.

Gen. Hans von Beseler. Źródło: Wikimedia Commons

Niemcy utworzyli Generalne Gubernatorstwo Warszawskie. Funkcję generalnego gubernatora objął gen. Hans von Beseler.

Wilno zostało zajęte przez wojska niemieckie.

Początek francuskiej ofensywy w Szampanii.

Bułgaria przystąpiła do wojny po stronie państw centralnych.

Walki Legionów Polskich z wojskami rosyjskimi pod Kuklami.

Tadeusz Żuliński, oficer Legionów Polskich; pierwszy komendant główny Polskiej Organizacji Wojskowej. Źródło: NAC

W Sewerynówce w wyniku ran odniesionych w bitwie pod Kamieniuchą zmarł por. Tadeusz Żuliński, lekarz, członek Związku Walki Czynnej i Związku Strzeleckiego; oficer Legionów Polskich; pierwszy komendant główny Polskiej Organizacji Wojskowej (POW).

Generalny Gubernator wojskowych i cywilnych władz okupacyjnych Hans Hartwig von Beseler na Uniwersytecie Warszawskim w dniu uroczystego otwarcia uczelni; powitanie przed Pałacem Kazimierzowskim. 15.11.1915. Źródło: PAP/Archiwum Marian Leśniewski

Za zgodą okupacyjnych władz niemieckich ponownie otwarto Uniwersytet Warszawski i Politechnikę Warszawską.